Burgerparticipatie

Landelijk zijn er de afgelopen jaren ongelooflijk veel nota’s en rapporten verschenen over burgerparticipatie en aanverwante onderwerpen. Het onderwerp is duidelijk ‘hot’ en de ontwikkelingen van nu komen dan ook niet uit de lucht vallen. Onderstaand een kleine selectie van enkele spraakmakende documenten.

(klik op de titel om een document te openen)

Vrijwillige inzet en ondersteuningsinitiatieven (2312 kB)

De studie laat zien wat ‘ondersteuningsinitiatieven’ in de praktijk doen, welke relaties ze hebben met gemeenten en zorg- en welzijnsaanbieders, wat ze opbrengen en met welke problemen ze in aanraking komen.
Bekijk eventueel eerst Vrijwillige inzet en ondersteuningsinitiatieven Samenvatting (87 kB)

Burgerkracht in de wijk (1252 kB)

De Nijmeegse wethouder Bert Frings: ‘We kiezen niet voor een blauwdruk omdat organisaties me niet interesseren: het gaat me om mensen en om nieuwe manieren van werken. Als ik nieuwe juridische vormen moet gaan opzetten, ben ik zó een half jaar verder en al die tijd gebeurt er eigenlijk niks. – (interview, 19 april 2013) Bouwen vanuit het dagelijks leven in de wijk begint vaak met gewoon doen wat nodig is.
En vele andere behartenswaardige zaken over het transitieproces waar alle gemeenten, ook Heerlen, voor staan.
Laat je tot lezen verleiden door Citaten uit Burgerkracht in de wijk (250 kB)

Kabinetsnota Doe-democratie (3750 kB)

Het kabinet Rutte II wil ruimte en vertrouwen bieden aan maatschappelijk initiatieven en actief bijdragen aan de transitie naar meer doe-democratie (een vorm van meebeslissen van burgers door zelf maatschappelijke vraagstukken op te pakken). De directe aanleiding voor dit standpunt ligt in verschillende adviezen over dit thema.
Los daarvan geven maatschappelijke ontwikkelingen voldoende aanleiding om een kabinetsstandpunt te ontwikkelen: a. Toenemend zelforganiserend vermogen van de samenleving, b. Terugtredende overheid, c. Stijgende behoefte aan sociale binding. Daarnaast is de transitie naar meer doe-democratie ook bestuurlijk relevant als reactie op ontwikkelingen als schaalvergroting, decentralisaties en bezuinigingen.

Participatie ontward (3.887 kB)

De opdracht voor de toekomst is om vanuit de logica van de burger te denken, en niet vanuit de beleids- en institutionele logica.
Beleid is opgesplitst in allerlei instrumenten en begeleidingsvormen; en professionals nemen allemaal een onderdeel voor hun rekening. Maar de burger is één persoon waarin belemmeringen voor volwaardige participatie moeilijk te scheiden zijn.
Dit boek van Movisie (uit 2010, maar nog steeds zeer bruikbaar !) laat participatie in alle facetten zien en verbindt ze met elkaar.
Het is een flinke pil, maar je kunt eerst de inhoud (421 kB) bekijken of een verzameling Citaten (436 kB).

De wijk nemen Rapport RMO  (1046 kB) en
StadEnWijkVerweven (2814 kB).

Beide nota’s zijn al in 2009 verschenen, maar nog van belang:
In De wijk nemen wordt gesteld dat wijkgericht werken populair is , maar dat een zorgvuldige inzet van wijkgericht werken noodzakelijk is om te voorkomen dat het aan (te) hoge verwachtingen ten onder gaat. Professionals zullen enerzijds de wijk als vindplaats voor problemen kunnen benutten, maar anderzijds zullen zij vaak ook de wijk moeten laten voor wat het is en verbindingen met professionals, bewoners en overheden elders moeten leggen. Van De Wijk nemen is ook een samenvatting beschikbaar.

In Stad en wijk verweven adviseert de VROM-raad het wijkgerichte en stedelijke beleid veel meer te verweven: de aanpak van wijken te versterken door investeringen in stedelijkheid en in het stedelijkebeleid het sociale en economische kapitaal in de wijken veel meer te benutten.

Een beroep op de burger (6592 kB)

De laatste jaren is in het overheidsbeleid steeds meer aandacht gekomen voor de eigen verantwoordelijkheid van de burger. Aan de ene kant vindt de overheid dat zij zich wel wat kan terugtrekken uit de maatschappij, aan de andere kant vinden burgers soms dat de overheid hen te dicht op de huid zit. De overheid beroept zich op financiële redenen wanneer zij taken afstoot; de burger wil meer vrijheid om zijn eigen leven vorm te geven.
Die groeiende aandacht voor meer eigen verantwoordelijkheid hield niet alleen verband met een andere kijk op de verzorgingsstaat, maar ook met de actieve rol die de politiek de burger toeschrijft in de bewaking van de vigerende normen en waarden in de maatschappij.
In deze twintigste editie van het Sociaal en Cultureel Rapport  wordt uitgebreid aandacht besteed aan de achtergronden en het ontstaan van deze
groeiende eigen verantwoordelijkheid.
Hoofdstuk 12 van het rapport gaat specifiek over de buurt. Dat kun je afzonderlijk downloaden, al blijft het de moeite waard het oorspronkelijke rapport door te nemen: Een beroep op de burger hfdstk 12 (324 kB)

Vertrouwen_in_burgers  (1639 kB)

In dit rapport uit 2012 onderzoekt de WRR hoe beleidsmakers burgers meer kunnen betrekken bij het actief vormgeven van de samenleving.
Actief betrokken burgers zijn van groot belang voor een levende democratie. Ze houden volksvertegenwoordigers en overheidsinstanties bij de les, vernieuwen de samenleving met hun ideeën en initiatieven en geven het beleid draagvlak.
Het is daarom zorgelijk dat slechts kleine groepen burgers zich aangesproken voelen door de wijze waarop beleidsmakers hen pogen te betrekken.
In dit rapport  heeft de raad de kansen en mogelijkheden om burgers te verleiden tot actieve betrokkenheid in kaart gebracht.
De raad onderscheidt drie velden van burgerbetrokkenheid: beleidsparticipatie, maatschappelijke participatie en maatschappelijk initiatief, en doet aanbevelingen voor het vergroten van de burgerbetrokkenheid op alle velden. Essentieel voor de rol van beleidsmakers daarbij zijn twee uitgangspunten: denk vanuit het perspectief van burgers en vergroot de kaders voor betrokkenheid.
Van dit rapport is ook een samenvatting beschikbaar.

Loslaten in vertrouwen (246 kB)

Nu het geloof in de markt als de plaats waar complexe problemen in een spel van vraag en aanbod het beste kunnen worden opgelost aan erosie onderhevig is en het vertrouwen dat de overheid veel van die taken weer kan terugnemen ontbreekt, vindt het pleidooi voor burgers die meer verantwoordelijkheid nemen voor de publieke zaak gretig aftrek.
Voor die verschuiving zijn verschillende verklaringen te geven. De rek is uit de overheidsfinanciën, met een sterke beperkingvan de financiële slagkracht van de overheid als gevolg. Daarnaast groeit het besef dat veel maatschappelijke vraagstukken te ingewikkeld zijn voor de overheid om ze te kunnen oplossen.
Dat heeft geleid tot het steeds luider klinkende pleidooi dat politiek en bestuur mensen en hun verbanden in staat moeten stellen zelf het heft in handen te nemen, omdat die vaak beter dan de overheid in staat zijn om maatschappelijke problemen op te lossen.
Van dit rapport is ook een samenvatting beschikbaar en een cahier met reacties.

Wat vinden burgers zelf van burgerschap ? (3.691 kB) 

Over burgerschap is al veel geschreven. Toch is er weinig bekend over wat burgers zelf van burgerschap denken. Wat vinden ze hun rechten en plichten, hoe wegen ze die af, wanneer komen ze in actie? Wat hebben ze voor elkaar en de samenleving over? Hoe voelen ze zich met elkaar en de samenleving verbonden?
Het boekje dateert al weer uit 2008, maar is niet achterhaald.

Stappen in buurt en dorpskracht (27.870 kB)

In 2012 startte MOVISIE met het volgen van 25 initiatieven in buurt- of dorpskracht: burgerinitiatieven waarbij de kracht van een gebied benut wordt en de burger centraal staat om een vraagstuk aan te pakken. MOVISIE doet verslag van hun bevindingen via dit e-boek dat continu werd aangevuld met nieuwe ontwikkelingen en initiatieven. Bekijk de definitieve versie.

Regel die burgerinitiatieven (5.511 kB)

Veel maatschappelijke initiatieven spelen zich af in de openbare ruimte. Daarbij wordt vaak gevraagd hoe het nu precies zit met de aansprakelijkheidsregels.
Hoe werkt aansprakelijkheid, risico om aansprakelijk gesteld te worden en schade nu precies in de praktijk van burgerinitiatieven en gemeenten?
En hebben burgers er last van als zij met hun maatschappelijke activiteiten aan de slag gaan, of belemmert aansprakelijkheid de verdere ontwikkeling van de Doe-democratie . De onderzoekers beantwoorden die vragen in dit rapport.
Bij het rapport hoort ook een bijlagenboek (561 kB)

De-wijkraad-als-geluksfabriekje (816 kB)

Een inspirerend werkje, uitgebracht door de VNG (?).
“Dat proces van kleine sociale verbanden, van kleine acties en kleine sociale successen, dat is waar het de wijkraad uiteindelijk om gaat.” En ´ “Hoe graag willen jullie het en wat ga je zelf doen?”

Kunnen_we_dat_niet_aan_vrijwilligers_overlaten (9.312 kB)

In dit boek doen de auteurs verslag van een kwalitatief sociologisch onderzoek naar
de verschuiving van professionele naar vrijwillige inzet: in verpleeghuizen, instellingen voor dagbesteding, bij het beheer van buurthuizen, buurtkamers en speeltuinen, en bij een organisatie voor burenhulp.
Ze richten zich met name op de gevolgen van deze verschuiving voor de motivatie van vrijwilligers, de werkwijze van professionals, de verhouding tussen vrijwilligers en professionals en de toegankelijkheid en kwaliteit van de dienstverlening.

 

 

Deze pagina delen